۱۳۹۹ شنبه ۸ آذر
منشور اخلاقی
عناوین این صفحه
  • شماره 654
  • 8 صفحه
  • ۱۳۹۸ يکشنبه ۱۵ ارديبهشت
  • اِلأَحَّد ٢٩ شعبان ١٤٤٠
  • Sunday 5 May 2019
کد خبر: ۴۴۰۲

نشاط اجتماعی لازمه جامعه پویا

 

  هاجر سلطانی پور

 

نشاط واحساس خشنودی امروزه یکی از شاخصه های توسعه درجوامع موفق ورو به رشد است چراکه باور اساسی براین است که جامعه را نمی توان تنها براساس رشد اقتصادی آن قضاوت کرد بلکه احساس امنیت ،رضایت اجتماعی وخشنودی نیز بسیارقابل اهمیت است.

درجامعه مطلوب ،برابری آموزش وبهداشت واحترام به حقوق دیگر انسان ها ازالزامات وشاخص های توسعه به شمار می رود.یکی ازچالش های فراروی انسان دردنیای امروز احساس بهزیستی وشادمانی است که به نظرمی آید همراه با پیشرفت های فناوری وتامین آسایش انسان ،احساس شادمانی روندی معکوس را درپیش گرفته است.

امروزه نشاط اجتماعي يکي از مهم ترين نيازهاي جوامع بشري است. چراکه يکي از ويژگي هاي جامعه کنونی ،گسترش شهر نشيني، دسترسي بيشتر به فناوري، مشغله هاي فراوان، تحميل استرس هاي متعدد بر افراد، تعامل فرهنگي بالا و مستعد شدن جهت تضعيف هويت فرهنگي،کاهش ارتباطات عاطفي ميان مردم، افزايش اختلالات رواني و ...است.

در چنين جامعه اي، يکي از مهمترين دغدغه ها برنامه ريزي مناسب ، افزايش پويايي اجتماعي و رواني به عنوان مؤلفه اي مهم در سبک زندگي مردم است. چرا که يکي از گمشده هاي مردم در چنين جامعه اي، نشاط و شادابي اجتماعي بوده و بدون ترديد اين نشاط در عملکرد افراد در جامعه تأثير گذار است.

متأسفانه زماني که صحبت از نشاط و شادي در جامعه به ميان مي‌آيد، بعضي از افکار و ذهن‌هاي پريشان ،تعاريف اشتباهي از جمله رقص و پايکوبي براي نشاط در جامعه ارائه مي‌کنند که اين موضوع و نداشتن يک تعريف واحد براي آشنايي مردم با مفهوم نشاط، مشکل را دو چندان کرده است.

در صورتي که منظور از نشاط در جامعه آرامش فکري به دور ازهرگونه دغدغه اضافه و يا افکار پريشان در بين مردم است که آسيب‌هاي اجتماعي و هياهوي زندگي شهري باعث شده است اين نشاط به تدريج در جامعه کمتر از گذشته شود.

نشاط و شادي در يک جامعه آنقدر با اهميت است که در دين اسلام هم بارها به آن اشاره شده شده است. از ديد اسلام زندگي بانشاط، نعمت و رحمت خداست و زندگي توأم با گريه و زاري و ناله و افسردگي، خلاف رحمت و نعمت خداست، چرا که شادي باعث نشاط و اميد و غم و اندوه باعث افسردگي و يأس و نااميدي است. اسلام همواره زدودن اندوه را از دل افراد مؤمن سفارش مي‌کند.

نشاط اجتماعي، «احساس نشاط به احساسات مثبت فرد و رضايت خاطر او از زندگي مربوط مي شود.» مطالعات انجام شده نشان مي دهد که نشاط، عواطف مثبت، تعادل عاطفي و رضايت خاطرعوامل شخصيتي هستند که با هم همبستگي بالايي دارند.

نشاط اجتماعي، اثرات و آثاري چند بر زندگي شهروندان و جامعه دارد که تعلق اجتماعي، همبستگي اجتماعي، مسئوليت‌پذيري اجتماعي، وفاق اجتماعي، ارتقاء شاخص‌هاي سلامت رواني و اجتماعي، افزايش رضايت از زندگي يا رضايت شغلي و ... ، پويايي اجتماعي، کاهش هزينه‌هاي مردم، افزايش اميد در جامعه، زندگي متعادل و با ثبات، ارتقاء کيفيت زندگي، افزايش خلاقيت و نوآوري، کاهش آسيب‌هاي اجتماعي(خصوصاً در جوانان) و ...... از جمله آن است.

جامعه شناسان  نشاط اجتماعي را از شاخصه های مهم درافزایش  ضريب موفقيت در امور برشمرده ومعتقدندکه  افراد داراي نشاط اجتماعي انگيزه بيشتري براي زندگي و مبارزه با ناملايمات دارندو نشاط اجتماعي داراي آثار ارزشمندي در سطح اجتماع است و حتي مي تواند در افزايش ميزان اعتماد به نفس، تعهد در امور، خلاقيت و نوآوري و همگرايي در فعاليت هاي اجتماعي و تقويت ارتباط هاي سازنده و کاهش فشار هاي روحي و عصبي موثر باشد.

براساس دیدگاه آنها  نشاط اجتماعي منجر به خوش بيني در افراد مي شود و حتي در موارد بسياري زمينه ساز پيوند عميق ميان ارتباط هاي خانوادگي خواهد بود به طور کلي خانواده هايي که اعضاي آن داراي نشاط اجتماعي و پويايي هستند کمتر دچار از هم گسستگي مي شود.

وقتي مردم جامعه اي از نشاط اجتماعي برخوردار باشند وفاق ، همبستگي، تعلق اجتماعي ، تعاملات اجتماعي مطلوب ، رضايت از زندگي و همچنين سلامت رواني و اجتماعي افراد افزايش پيدا کرده و طبيعي است که به موازات آن آسيب هاي اجتماعي نيز کاهش مي يابد.وقتي شادي ، مشارکت اجتماعي و مسئوليت پذيري در ميان مردم بيشتر باشد مردم آن جامعه احساس زنده بودن مي کنند.

به اعتقاد جامعه شناسان شادي و نشاط، ماده اوليه تغيير، تحول و تکامل حيات اجتماعي انسان‌هاست. در جامعه خوشحال و خرسند، توليد، بهتر؛ اشتغال، بيشتر و اقتصاد، سالم‌تر خواهد بود. در محيط شاد است که ذهن انسان ها پويا، زبانشان گويا و استعدادهايشان شکوفا مي‌شود و جامعه به سوي تعالي و پيشرفت گام برمي دارد. شاد بودن جامعه يکي از عوامل بسيار مؤثر در توسعه‌ي اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي است و کاهش نابساماني‌هاي خانوادگي، طلاق، افزايش ميزان ميل و رغبت تحصيلي و دل به کار دادن و افزايش توليد مي‌شود.

شادي و غم به عنوان دو پديده روانشناختي دو روي يک سکه تصور شده و لازمه يک زندگي سالم بوده و گاهي سبقت يکي بر ديگري، در وضعيت تعادلي سيستم روحي- رواني اختلال ايجاد مي نمايد. شادي نوعي هيجان است که دراثر محرک هاي دروني و بيروني، ارگانيزم را درجهت انبساط عضلاني، انبساط و بهجت روحي سوق داده ، به گونه اي که از تمايل تداومي براي ادامه چنين احساسي برخوردار است .شادي و نشاط مانند هر واقعيت اجتماعي ديگر، يک بعد فراگير فيزولوژيک - روانشناختي و يک بعد اجتماعي دارند . به اين معنا، با وجود تأثير پذيري شادي و نشاط از ويژگي هاي درون فردي و رواني مشترک بين همه انسان ها ، متأثر از اوضاع و شرايط جغرافيايي، سياسي، اقتصادي و فرهنگي و ...، برون فردي مي‌باشند همان گونه که در بالا به آن اشاره شد. حتي برخي از صاحب نظران معتقدند که شادي و نشاط يک مهارت اجتماعي بوده و بيشتر ياد گرفتني هستند و نوع شادي کردن به يادگيري و متغيرهاي محيطي و فرهنگي بستگي دارد.

جامعه ايران به لحاظ مواجه شدن با تحولات ساختاري همانند افزايش سالانه جمعيت، مسائل اقتصادي، اجتماعي و سياسي و همچنين گذر از جامعه سنتي به جامعه مدرن و در آستانه ورود به عرصه دنياي تکنولوژي شاهد بروز پديده‌هاي مختلفي درحوزه امنيت و آسيب‌هاي اجتماعي است که اين موضوع نشاط و شادي جامعه ايران را بيشتر از گذشته تحت تأثير قرار داده است.این درحالیست چندی پیش  رئیس انجمن مددکاری ایران با استاد به  تحقیق بین‌المللی مبنی بر بررسی وضعیت خشنودی و خوشحالی در بین ۱۳۸ کشورایران  را پس از عراق دومین کشور غمگین جهان عنوان کردونسبت  به توجه به آن هشدار داده شده است.اما برخی از جامعه شناسان ضمن اشاره به کمرنگ شدن نشاط اجتماعی اما نتایج این تحقیق را ردکردند.

دکتر قرایی مقدم ،جامعه شناس در واکنش به این نظرسنجی  معتقد است کشور ما از نظر مایحتاج زندگی در مقایسه با کشورهای دیگر وضعیت بهتری را دارد، اما از نظر فضایی که در جامعه ایجاد شده که از طریق برنامه‌های رادیو و تلویزیون، تضادها و جنجال‌های مختلف، جو ناراحت‌کننده‌ای را ایجاد کرده‌اند.

این جامعه شناس براین باور است  این دیدگاه که  ایران دومین کشور غمگین است نظری بدبینانه است با تاکید بر لزوم ایجاد زمینه‌های شادی و نشاط در کشور گفت: ما می‌توانیم با ایجاد نشاط در کشور فضا را بهتر کنیم اما این کارها را انجام نمی‌دهیم و همین موضوع باعث می‌شود که برخی سازمان‌های بین المللی از این فضا استفاده کرده و چنین موضوعاتی را علم کنند.

 

قرایی مقدم با بیان اینکه کسانی که این حرف‌ها را می‌زنند حرفشان بدون تحقیق است گفت: تحقیق درباره چنین مواردی باید به صورت کیفی انجام بگیرد چرا که پدیده‌هایی مانند شادی، غم، عدالت کیفی بوده و قابل اندازه گیری نیستند و برای مطالعه به انجام تست‌های مختلفی اعم از تست گوتمن و لیکرت نیازمندند.

این جامعه شناس با تاکید بر اینکه مفاهیم کیفی قابل اندازه گیری درست نیستند چرا که معیار کمی را نمی‌توان برای آنها در نظر گرفت گفت: به عنوان مثال زیبایی امری کیفی است و بسته به هر جامعه‌ای متفاوت است بنابراین شادی و غم هم موضوعاتی کیفی و روانشناسی هستند.

شادی و نشاط اجتماعی و حضور آن در یک جامعه، از منظر علوم و افراد متخصص حوزه‌های مختلف، از نشانه‌های یک جامعه سالم است. وقتی نشاط و شادی از یک جامعه رخت بربندد، جامعه دچار بروز عواملی مانند افسردگی، انفعال، انحرافات مختلف فردی و جمعی و فرهنگی و .... می‌شود. عدم وجود نشاط اجتماعی در میان جوانان، افسردگی و سرخوردگی را به همراه دارد. برای شاد بودن باید مولفه امید به زندگی را افزایش داد، چون امید به زندگی و شاد بودن باعث کاهش آسیب‌های اجتماعی از جمله اعتیاد ، خودکشی و... می‌شود پس برای افزایش امید به زندگی باید به دوران جوانی و نوجوانی و دغدغه‌های این نسل بها و ارزش دهیم.

براساس دیدگاه جامعه شناسان ، نشاط اجتماعی را نمی توان به شیوه قهری و از موضع بالا به پایین تولید کرد بلکه باید در دوسطح اجتماعی وفردی مورد بررسی قراربگیرد. در واقع نشاط اجتماعی نمی تواند حاصل برنامه ریزی دولتی باشد، گرچه دولت می‌تواند زمینه های نشاط را فراهم کند. نشاط اجتماعی به طور دقیق حاصل پویایی اجتماعی و فرهنگی در لایه های زیرین یک جامعه است. در این لایه ها گروه های مختلف اجتماعی با سلایق و سبک زندگی متفاوتی زیست می‌کنند که شیوه ارضای حسی آن ها لزوماً یکسان نیست. اساساً بایستی بدانیم وقتی گروه های مختلف اجتماعی احساس کنند که می‌توانند بدون مانعی جدی به اهداف خود برسند، احساس نشاط و سرزندگی اجتماعی خواهند کرد. یعنی اگر موانع رسمی و بوروکراتیک بر سر راه پویش و زیست فعالانه و خلاقانه افراد و گروه های اجتماعی قرار نگیرد، خود به خود نشاط اجتماعی پدید خواهد آمد و نیازی به «بخش نامه کردن نشاط» نخواهد بود. همین طور در سطح فردی، اگر سازوکارهای رسمی به گونه ای طراحی و اندیشیده شوند که هیچ فردی احساس محرومیت نکند (محرومیت های جنسیتی، قومیتی، مذهبی، طبقاتی و غیره)، به طور طبیعی او فرد خوشحالی خواهد بود و جمع این خوشحال ها جامعه خوشحال را به وجود خواهد آورد. به این سطح از خوشحالی می توان سطح بنیادین و اولیه نشاط اجتماعی اطلاق کرد.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها