۱۳۹۸ سه شنبه ۸ بهمن
منشور اخلاقی
عناوین این صفحه
  • شماره 859
  • 8 صفحه
  • ۱۳۹۸ سه شنبه ۲۴ دي
  • اِثَّلاثا ١٨ جمادي الاولي ١٤٤١
  • Tuesday 14 Jan 2020
کد خبر: ۶۸۷۵

قطر؛ حصر اقتصادی منطقه و فرصت‌های صادراتی پیش رو برای ایران

 

زهرا گلیج

در این مجموعه نوشنتار که به معرفی فرصت‌های تجاری کشورهای همیسایه پرداخته‌می‌شود علاوه بر ارائه اطلاعات مختصری از آن کشور برای یافتن دیدی از موقعیت کشور مربوطه از ابعاد جمعیتی و جغرافیایی و سیاسی در منطقه، تحلیلی از مناسبات تجاری کشورها ارائه می‌شود و براساس آمارهای موجود و بدست آمده از منابع معتبر تصویری از وضعیت تجاری کشورها ترسیم می‌شود که بتوان مقایسه مناسبی با بقیه کشورها داشت.

کشور قطر 

دولت قطر کشوری در جنوب غربی آسیا در منطقه خاورمیانه و در شرق شبه جزیره عربستان است. قطر در جنوب خلیج فارس واقع است. پایتخت این کشور دوحه است. این کشور مرز مشترک زمینی با عربستان و مرز آبی با ایران، کویت، عراق، عربستان، بحرین و امارات متحده عربی دارد مساحت قطر ۱۱.۴۹۳ کیلومتر است.

این کشور دارای ذخایر گسترده گاز طبیعی است. مجله فوربز این کشور را ثروتمندترین کشور دنیا معرفی کرده است. این کشور بالاترین شاخص توسعه انسانی بین کشورهای عربی دارد. قطر بالاترین سرانه درآمد را در جهان دارد. عربی زبان رسمی این کشور است و زبان انگلیسی زبان دوم این کشور محسوب می‌شود. دین رسمی این کشور اسلام است و واحد پول آن ریال است. در سال ۲۰۱۷، جمعیت قطر ۲.۶ میلیون نفر بوده که بیشتر جمعیت این کشور را اتباع خارجی تشکیل می‌دهند. قطر به عنوان تنها کشور عربی در سال ۲۰۲۲ جام جهانی فوتبال را میزبانی خواهد کرد.

مجله فوربز در مورد قطر در وبسایتش گزارشی منتشر کرده است: طبق این گزارش در سال ۲۰۱۶ قطر به عنوان رقابتی‌ترین اقتصاد خاورمیانه شناخته شد در عین حال اتهاماتی هم از لحاظ تخطی از حقوق بشر به این کشور زده شد. قطر در خاورمیانه در آبهای خلیج فارس قرار دارد از غرب با عربستان سعودی و از جنوب با امارات همسایه است. مساحت این کشور ۱۱هزار و پانصد کیلومتر مربع است یعنی کوچکتر از استان خراسان رضوی و علی رغم اندازه‌اش جمعیت این کشور به شدت رو به رشد است و در اکتبر ۲۰۱۶ بیش از ۲.۵ میلیون نفر جمعیت داشته است.

شبه جزیره قطر بر روی یکی از مهم‌ترین مخازن نفتی دنیا قرار گرفته است. قطر بیش از ۳۰% از کل نیاز گاز دنیا را فراهم می‌کند و درآمدهای گازی و نفتی ۹۲% از درآمدهای صادراتی این کشور را تشکیل می‌دهد و توسعه سریع قطر در سی سال گذشته نشانه مستقیمی از سرانه ناخالص داخلی بالای این کشور است که برای هر شخص ۷۴.۶۶۷ دلار است که یکی از بالاترین سرانه‌های دنیا است و در سال ۲۰۱۵ با جاهایی مانند نروژ، لوکزامبورگ، ماکائو و سوییس در رقابت بوده است. با اینکه قطر در ابتدا وابستگی زیادی به درآمدهای نفتی و گازی‌اش داشت اما در تولید، ساخت و ساز فقط نیمی از درآمد خالص داخلی این کشور که برابر ۱.۶۷ میلیارد دلار را تشکیل می‌دهد. قطر برخلاف بسیاری از کشورهای منطقه تحت تاثیر آشوب‌های اجتماعی و قیام‌های سیاسی قرار نگرفته است قطر قدرت نظامی کمی دارد و تعداد افراد نظامی فعال قطر فقط ۱۲۰۰۰ نفر است که در منطقه بسیار کم است آمار سال ۲۰۱۰ قطر فقط ۱.۵% از درآمد ناخالص داخلی‌اش را صرف دفاع می‌کند. که نسبت به همسایه‌اش عربستان با ۱۳.۵% خیلی متفاوتست. رابطه قطر با آمریکا در سال ۱۹۹۱ شکوفا شد. یعنی زمانی که نیروهای قطری به نیروهای آمریکایی در جنگ خلیج کمک کردند. تا امروز قطر میزبان حضور پر قدرت نظامی‌ آمریکایی‌هاست. قطر کشور صلح جویی است. و در نرخ پایین استخدام و ریسک پایین تروریست و فجایع طبیعی رتبه بالایی دارد البته بدون مشکل هم نیست. قطر با واکنش‌های شدید کارگرهایش برای آمادگی جام جهانی مواجه است. گروههای کارگری نسبت به شرایط سخت، عدم پرداخت مزد و بیگاری حدود ۱.۵ میلیون اعتراض کردند. در مارس ۲۰۱۶ به قطر ۱۰ ماه وقت داده شد که با رفتارش با کارگرها پایان دهد وگرنه خود سازمان ملل وارد خواهد شد.

تحریم قطر در منطقه

حصر اقتصادی قطر در منطقه خاورمیانه توسط کشورهای عربی به محوریت عربستان زمینه‌ساز فرصتی برای اقتصاد ایران است زیر به جهت این حصر اقتصادی این کشور به ناچار به ایران روی آورده است.

طبق آمار سازمان تجارت جهانی در سال ۲۰۱۵، سه کشور چین، آمریکا و امارات متحده عربی شرکای تجاری عمده قطر بودند که حدود ۳۰% واردات قطر توسط این سه کشور انجام گرفته است. از میان گروه‌های کالایی وارداتی سال ۲۰۱۵ قطر ۷۰.۶% در حوزه صنعت، ۹.۲% در حوزه تولیدات کشاورزی، ۶.۶% در حوزه محصولات معدنی و سوخت و ۱۳.۵% در سایر حوزه‌ها واردات داشته است. که در مجموع در سال ۲۰۱۵ این کشور ۳۷ میلیارد دلار وارد کرده است. در مجموع واردات قطر در این سال نسبت به سال ۲۰۱۴، ۷ درصد رشد داشته است. طبق گزارش تهیه شده توسط معاونت اقتصادی اتاق بازرگانی تهران ۴.۹% از کالاهای وارداتی به قطر از طریق کشورهای عربستان، یمن، مصر، بحرین تامین می‌شود که این میزان ۱۵% از کل واردات به این کشور را تشکیل می‌دهد. طبق آمار مرکز تجارت بین المللی واردات قطر از ایران حدود ۱۰۴ میلیون دلار در حدود ۰.۳ درصد از کل واردات این کشور است که در مقایسه با واردات این کشور از بقیه کشورهای دنیا رقم بسیار کم و سهم ناچیزی است.

با بروز حوادث اخیر در منطقه خاورمیانه برای کشور قطر که محدودیت‌های اقتصادی برای این کشور بدنبال داشته است و منجر به بوجود آمدن حصر اقتصادی برای این کشور از طرف شرکای تجاری اصلی‌اش در منطقه شده است به ظهور بازار جدیدی برای دیگر همسایگان این کشور در منطقه خاورمیانه کمک کرده که این همسایگان پیش از این نیز در این بازار فعالیت می‌کردند و به نوع تهدید رخ داده در منطقه به معنای فرصتی برای سایر همسایگان قطر پیش رویشان قرار داده است در واقع به نظر می‌رسد با حذف مبادی وارداتی قطر از کشورهای عربستان، امارات، بحرین، مصر و یمن با سهم ۳۰ درصدی فرصتی برای سایر شرکای تجاری این کشور فراهم شده تا به افزایش سهم صادرات خود به این کشور توجه کنند و سهم مبادلات تجاری خود را به این کشور از سهم قبلی خود افزایش دهند. طبق گزارش تحلیلی اتاق تهران، کل واردات محصولات کشاورزی قطر در سال ۲۰۱۵، ۳۰۲ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۱۴، ۷ درصد رشد را شاهد بوده است. این محصولات وارداتی کشاورزی شامل حیوانات زنده، با ۱۳۳ میلیون دلار و پیاز، موسیر، سیر، تره فرنگی ۱۳۹ میلیون دلار و گوشت، گوشت گوسفند یا بز تازه ۱۴۴ میلیون دلار و گوشت و احشاء خوراکی مرغ ۲۴۴ میلیون دلار بوده است که بیشترین آمار مربوط به واردارت گوشت و احشاء خوراکی مرغ است. در بخش واردات صنعتی نیز این کشور در حدود ۲۹.۴ میلیارد دلار واردات به خود اختصاص داده است که به تفکیک شامل بولدوزرهای خودرو، رسانه‌های عایق برق، ابزار انتقال رادیویی ـ تلفنی، وسایل نقلیه موتوری برای جابجایی بوده است. به طور کلی آمار بیانگر این است که ارزش واردات خدمات تجاری در سال ۲۰۱۵، در حدود ۲۸.۴ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال قبل ۴ درصد کاهش یافت. این واردات به تفکیک در بخش حمل و نقل ۴۰% در بخش خدمات سفر ۳۱% و در بخش خدمات تجاری ۲۹% را به خود اختصاص داده است.  

بسیاری از کارشناسان بر این باور هستند که ایران نتوانسته در سایر فرصت‌های پدید آمده در منطقه به خوبی ظاهر شود و سایر همسایگان به سرعت گوی سبقت را از ما ربودند اما این موقعیت می‌تواند در صورت تحلیل صحیح و استفاده از درس‌های قدیمی یک موقعیت مناسب و حتی طلایی برای اقتصاد ایران محسوب شود در این رابطه رییس کمیسیون توسعه صادرات اتاق ایران عقیده دارد که قطع روابط سیاسی و تجاری پیش آمده برای قطر با سایر کشورهای عربی به منزله ظهور بازار چند میلیاردی تا چند ده میلیاردی پیش روی ایران است.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها